Hakan Kaplan 
Haber Savaşın dünyaya maliyeti devasa oldu! Krizi Prof. Dr. Erhan Aslanoğlu yorumladı ABD ve İsrail’in İran’a saldırması Batı ülkeleri olmak üzere dünyaya maliyeti ağır oldu. Küresel enerji arzının kalbi olan Orta Doğu, 28 Şubat’ta başlayan savaşın bir aylık maliyeti 14 trilyon doları geçerken Hürmüz Boğazı kaynaklı enerji krizi de … Hakan Kaplan 5 Nisan 2026 ABD ve İsrail’in İran’a saldırması Batı ülkeleri olmak üzere dünyaya maliyeti ağır oldu. Küresel enerji arzının kalbi olan Orta Doğu, 28 Şubat’ta başlayan savaşın bir aylık maliyeti 14 trilyon doları geçerken Hürmüz Boğazı kaynaklı enerji krizi de devam ediyor. Savaşın başlamasıyla dünya tarihin en ağır ekonomik krizlerinden birini yaşarken bölge, aynı zamanda küresel ekonominin damarlarında hissedilen çok katmanlı bir sarsıntının da merkezi haline geldi. BORSALAR ÇÖKTÜ Savaşın ilk ayında toplam değeri 157,5 trilyon dolar olan dünya borsaları, 30 Mart itibarıyla 143,5 trilyon dolara geriledi. 14 TRİLYON DOLAR BUHAR OLDU Borsalarda yaşanan yaklaşık 14 trilyon dolarlık bu kayıp, bir taraftan yatırımcı güvenini sarsarken öte yandan savaşın ekonomik yansımalarının ne denli geniş bir alana yayıldığını da ortaya koydu. Krizin en kritik boyutu enerji arzında ortaya çıktı. Dünyadaki günlük petrol talebinin yaklaşık yüzde 20’sini taşıyan Hürmüz Boğazı’nda petrol, LNG ve ticari gemi geçişlerinde yaşanan ciddi aksaklıklar ve artan güvenlik riskleri, küresel enerji akışını doğrudan sekteye uğrattı. PETROL FİYATLARI 100 DOLARIN ÜSTÜNE DEMİR ATTI Gelişmelerin etkisiyle Brent petrolün varil fiyatı 100 doların üzerine çıkarken oluşan arz kısıtı akaryakıt fiyatlarını da vurdu. Bu süreçte piyasalarda fiyatlamaları belirleyen tek unsur, ürün arzına ilişkin endişeler olmadı. Artan enerji maliyetleri, yükselen navlun ücretleri ve savaş riskine bağlı olarak tırmanan sigorta giderleri, başta tarım olmak üzere tüm üretim zincirini baskı altına aldı. Yine savaşla birlikte Nitrojene dayalı gübrenin, dünya alüminyumunun yüzde 10’unun ve yüzde 15’inin, ayrıca gübrenin yüzde 25-30’unun geçtiği Hürmüz Boğazı’nın kapanması sonrası önümüzdeki dönemlerde gıda ve üretim fiyatlarını da etkileyecek. Üretimin her aşamasına sirayet eden bu maliyet artışları, küresel ekonomide yeni bir maliyet dalgasını tetiklerken, fiyatlama rejiminde de yeni kalemleri gündeme getirdi. “PETROL SAVAŞ BİTSE BİLE 20-30 DOLARLIK BİR RİSK PRİMİNİ BARINDIRABİLİR” İstanbul Bilgi Üniversitesi Ekonomi Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Erhan Aslanoğlu, yaptığı açıklamada, küresel ölçekte artan jeopolitik tansiyonun fiyatlara yansımasına ilişkin, risk unsurunun devreye girdiğini ancak bunun etkisinin şimdilik daha çok finansal varlıklarda gözlendiğini söyledi. Aslanoğlu, şunları kaydetti: “Bugün dünyadaki fiyatlamalarda bir risk priminin devreye girdiğini söylemek elbette yanlış değil. Fakat risk primi daha çok finansal piyasa parametrelerinde gözlemleyebileceğimiz bir durumdur. Örneğin petrol fiyatları, savaş bitse bile 20-30 dolarlık bir risk primini barındırabilir. Altın fiyatları da benzer çıkışı 28 Şubat öncesinde yapmıştı. Aynı çıkış, tekrar benzer tabloların yaşanacağı beklentisiyle her zaman gerçekleşmeyebilir, savaş bitse bile böyle bir yükseliş görülmeyebilir. Borsalar da hızlı bir çıkış göstermeyebilir. Ancak reel taraftaki fiyatlamalarda petrol ve buna bağlı ürünler, taşımacılık maliyetlerini etkileyecektir.” HÜRMÜZ BOĞAZI’NIN KAPANMASI ARZ AKIŞINDA KRİZ OLUŞTURDU Ürün fiyatlarında ana belirleyici unsurun hala arz-talep dengesi olduğunu ifade eden Aslanoğlu, özellikle arz yönlü bir şok yaşandığını belirtti. Aslanoğlu, dünya petrolünün ve doğal gazının yüzde 20’sinin geçtiği Hürmüz Boğazı’nın kapanmasının söz konusu olduğunu anımsatarak, şunları kaydetti: “Nitrojene dayalı gübrenin, dünya alüminyumunun yüzde 10’unun ve yüzde 15’inin, ayrıca gübrenin yüzde 25-30’unun geçtiği bir bölgenin kapanması söz konusu.
